تهران روي گسل قرار دارد و منطقه‌اي زلزله‌خيز است و از طرفي به خاطر بحران كيفيت ساخت و سازهاي جديد و غيرمقاوم و صدور مجوز بي‌رويه عمودي‌سازي بالاي 4 و 5 طبقه در صورت زلزله احتمالي اكثر كوچه و خيابان‌هاي زير 15 متر مسدود خواهد شد و شهروندان راه فرار نخواهند داشت و در آتش‌سوزي احتمالي گرفتار خواهند شد، مضافاً در هنگام فرار بخصوص سالمندان از طبقات چهارم به بالا كه استفاده آسانسور در زمان زلزله و شرايط بحراني ايمن نيست تعداد زيادي دست و پا و لگن و سر شكسته خواهد شد؟ و حال در شرايطي كه رئيس شوراي مركزي سازمان نظام مهندسي فقط 10 درصد ساخت و ساز كشور را مطابق استاندارد دانسته، در صورت زلزله احتمالي چه فاجعه‌اي در پيش خواهد بود. چرا برخي مسئولان و مديران شهرداري بدون توجه به روح فرهنگ ايراني و معماري اسلامي و باورها و ارزش‌هاي حاكم بر جامعه اسلامي و حقوق شهروندان بدون قيد و شرط و عدم رعايت نكات ايمني در بلند مرتبه‌سازي مصوبه صادر مي‌كنند و فقط منافع سوداگران بخش مسكن را مد نظر دارند؟ گويي شهرداران مناطق تهران مصونيت قضايي دارند و بدون توجه به زلزله‌خيز بودن تهران و بحران كيفيت ساخت و ساز مجوزهايي صادر مي‌كنند و البته گويا درصدد اقتباس و تقليد ناشيانه از غرب هستند كه عمر مفيد ساختمان در كشورها به 100 سال مي‌رسد چرا كه متوازن و با نظم و زيبايي متناسب با اقليم هر منطقه به صورت علمي و اصولي ساخته مي‌شود ولي در اينجا عمر مفيد ساختمان 30 سال برآورد مي‌شود آن هم روي گسل و زندگي در اين واحدها بيشتر به انتحار شبيه است!

■ بهداشت:پيامد عمودي‌سازي، حذف نور خورشيد همسايگان است و رابطه خورشيد با بهداشت فردي رابطه‌اي انكارناپذير است، به عنوان نمونه بدن ما ويتامين D را از طريق نور خورشيد مي‌سازد و بدون ويتامين D كلسيم جذب بدن نمي‌شود و استفاده زياد از نور مصنوعي جداي از هزينه گزاف موجب افسردگي مي‌گردد. اهميت نور خورشيد حتي در قانون جنگل براي درختان كوچك‌تر كه زير سايه درختان بزرگتر قرار دارند كه مانع تابيدن نور خورشيد مي‌گردد و امكان رشد ندارند بر كسي پوشيده نيست، پس نور خورشيد يك نياز ضروري و حياتي است. براي بهبود شرايط زندگي شهرنشيني رشد بهداشت همگاني و هماهنگي بدن و روان لازم است (اين جمله كهن: عقل سالم در بدن سالم). براي پيشگيري از برخي بيماري‌ها بايد از مقدار معيني نور آفتاب و فضاي سبز استفاده گردد يعني اگر استانداردهاي زندگي را رعايت نكنيم امنيت و آرامش و نشاط هم در كار نيست پس بايد بهداشت رواني و جسمي مدنظر باشد.

■ محيط زيست:گسترش كلانشهر تهران، عدم تخصيص فضاي سبز كافي متناسب با تراكم جمعيت و آلودگي هوا براي يك جامعه صنعتي كه فرصت كافي براي رفتن به طبيعت را ندارند مشكل‌آفرين است. فضاي سبز گياهان و درختان جداي از رساندن اكسيژن و كاهش آلودگي موجب شادابي و آرامش جامعه مي‌شوند و به علت زيبايي و طراوت گل‌ها و گياهان حس خوبي و نشاط و نگرش مثبت به انسان دست مي‌دهد و از افسردگي جلوگيري كرده و خشونت را كاهش مي‌دهد. سنخيت ما با فضاي سبز به دليل اين‌كه منشأ ما و گياهان یکی ست وهر دو از خاك و طبيعت هستيم پيوندي ناگسستني است.

■ خروجي شرق تهران: در زمان اضطراري و بحران‌هاي طبيعي همچون زلزله احتمالي خروجي مطمئن و قابل قبولي در هنگام بحران اجتماعي براي اسكان موقت و امداد و درمان وجود ندارد. قبلاً پيشنهاد داده بودم بين جاده خاوران و جاده آبعلي خروجي سومي ايجاد و منطقه‌اي براي امداد و خدمات پزشكي مثل بيمارستان و اسكان موقت شهروندان تهراني مد نظر قرار گيرد.

بنابراين ايجاد خروجي سوم با توجه به ترافيك سنگين ورودي شرق تهران در زمان عادي امتداد آن تا شريف‌آباد ضروري است.

براي خروج از اين معضل به جاي عمودي‌سازي غيراستاندارد و ناايمن همانند كشورهاي پيشرفته با سرمايه‌گذاري در حمل و نقل و تكنولوژي روز دنيا و استفاده از قطار سريع‌السير با ايجاد شهرك‌هاي اقماري در دوردست مي‌توان بحران‌هاي اجتماعي و طبيعي چون زلزله احتمالي، خسارت مالي و جاني را كاهش داد.

خوشبختانه سياستگذاري مسكن دولت دهم به جاي تمركز فقط در تهران با بلندمرتبه‌سازي، مشوق بازسازي بافت فرسوده و ناايمن تهران كه حدود 3000هكتار برآورد مي‌شود و با انبوه‌سازي به روش صنعتي و فناوري‌هاي روز و مصالح استاندارد در ساخت و ساز مسكن مهر در شهرك‌هاي اقماري، بحران كيفيت ساخت و ساز را كاهش داده است و حتي دهك‌هاي پائين جامعه هم مي‌توانند به صاحبخانه‌ شدن اميدوار باشند و معضلات كلانشهرها را ندارد.

ایران / شماره 4421 / ایران اجتماعی /صفحه 9